Klein lettertype instellen Normaal lettertype instellen Groot lettertype instellen
 

Nieuws

Mannen scoren beter op financiële kennis, vrouwen beter op financiële attitudes


Wikifin, het programma financiële vorming van de FSMA, organiseerde op woensdag 11 maart 2015 de tweede conferentie inzake financiële vorming, in aanwezigheid van Hare Majesteit de Koningin. Op deze conferentie werden de resultaten van de nationale meting van de financiële geletterdheid van Belgen bekendgemaakt. In tegenstelling tot veel ander onderzoek ligt de focus van dit onderzoek meer op financieel gedrag (Hoe ga ik om met geldzaken?) en attitudes (Hoe sta ik tegenover geldzaken?) dan louter op financiële kennis (Wat weet ik over geldzaken?). Een beter inzicht in deze drie onderdelen van financiële geletterdheid kan ervoor zorgen dat consumenten meer verantwoorde financiële beslissingen nemen.

Enkele opvallende vaststellingen i.v.m. financiële kennis, financieel gedrag en financiële attitudes uit dit onderzoek zijn:
23 % maakt geen financiële plannen op lange termijn
61 % van de ondervraagden zegt financiële plannen te maken op lange termijn en ernaar te streven deze te bereiken; 23 % van de respondenten doet dit niet.
24 % is niet goed voorbereid op zijn pensioen
1 op 4 (24 %) geeft bovendien aan niet goed voorbereid te zijn op het pensioen. Deze vaststelling neemt af naarmate de leeftijd stijgt: 52 % van de jongeren (18-25 jaar) zegt niet goed voorbereid te zijn op het pensioen tegenover 15 % van de gepensioneerden.
Meer dan 70 % heeft het voorbije jaar actief gespaard
Verder blijkt ook dat meer dan 70 % van de respondenten de voorbije 12 maanden actief gespaard heeft. Daarentegen geeft 18 % aan niet actief gespaard te hebben. Bij de +70-jarigen, de lager opgeleiden en de personen met het laagste inkomen hebben zelfs meer dan 3 op 10 respondenten het voorbije jaar niet actief gespaard.
Een kwart kan onverwacht grote kosten niet zelf aan
25 % van de ondervraagden geeft aan een onverwacht grote kost niet te kunnen betalen zonder te lenen of hulp te zoeken bij familie of vrienden.
52 % van de huishoudens maakt geen huishoudbudget op
Een huishoudbudget kan een nuttig hulpmiddel zijn om inzicht te krijgen in de gezinsfinanciën. Uit het onderzoek blijkt dat 47 % van de gezinnen een dergelijk huishoudbudget opmaakt, 52 % doet dit niet.
Slechte inschatting eigen financiële kennis
6 op 10 respondenten (63 %) schatten hun kennis gemiddeld in en 18 % (redelijk) hoog. Opvallend is echter dat er zeer weinig samenhang is tussen het inschatten van de eigen kennis en de behaalde score op de kennisvragen. Men schat zijn eigen financiële kennis dus vaak foutief in.
Zwakke samenhang tussen financiële kennis, financieel gedrag en financiële attitudes
Wanneer de samenhang tussen financiële kennis, gedrag en attitudes bekeken wordt, blijkt dat een hoge score op één dimensie niet noodzakelijk leidt tot een hoge score op een andere dimensie. Zo scoren mannen hoger op financiële kennis, terwijl vrouwen hoger scoren op financiële attitudes. Slechts 14 % van de Belgen scoort goed op de drie dimensies (kennis, gedrag en attitudes). Hieruit besluiten de onderzoekers dat het noodzakelijk is dat financiële vorming verder inspeelt op zowel kennis, gedrag als attitudes en dit bij de verschillende leeftijds- en sociale groepen.

Financiële vorming moet dus levenslang en duurzaam zijn voor iedereen. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek zal Wikifin haar programma inzake financiële vorming en de samenwerking met stakeholders zoals het Vlaams Centrum Schuldenlast (VCS) dan ook verder uitbouwen. Eén van de pistes die in dit verband overwogen worden, betreft de organisatie van een “Week van het Geld” in België, net zoals reeds het geval is in heel wat andere landen (zie de “Global Money Week”- website voor meer info). Paul Dolan, professor gedragseconomie aan de London School of Economics had alvast volgende tip voor elkeen die rond financiële vorming werkt: houd er rekening mee dat mensen beslissingen vaak nemen met hun primair “reptielbrein”. Dat is het oudste deel van onze hersenen dat verantwoordelijk is voor ons voorbestaan en op een instinctmatige en uiterst snelle manier beslissingen neemt. Een ander deel van onze hersenen, dat ons toelaat om informatie bewust te verwerken en rationeel te redeneren, moet het vaak afleggen tegen dit reptielenbrein. Dit geldt ook wanneer het gaat over financiële zaken. Zo vullen mensen formulieren bv. eerlijker in wanneer zij deze vooraf tekenen. Dergelijke ingrepen hebben volgens professor Dolan in de praktijk veel meer impact op het gedrag dan ingrepen die beroep willen doen op het deel van onze hersenen dat rationeel overweegt en weldoordachte beslissingen neemt.

Download hier het integrale onderzoek “Financieel gedrag en attitude (pdf, 2.04 MB)” van Wikfin.