Klein lettertype instellen Normaal lettertype instellen Groot lettertype instellen
 

Nieuws

60.000 gezinnen ontvingen in 2015 steun bij financiële problemen


Heel wat Vlaamse gezinnen hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Dat blijkt uit de cijfers van de 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen, verzameld door het Vlaams Centrum Schuldenlast. In 2015 kregen ongeveer 60.000 gezinnen ondersteuning bij schuldenproblemen en bij het beheer van hun budget. Dat is evenveel als vorig jaar.

Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin: “OCMW en CAW-medewerkers zoeken samen met deze gezinnen naar haalbare oplossingen voor wat geen evidente opdracht is: een leven zonder schulden, vaak in erg moeilijke omstandigheden. Kwalitatieve budget- en schuldhulpverlening is van wezenlijk belang in het leven van deze mensen. Tegelijkertijd is het nodig te investeren in preventie en financiële educatie om te vermijden dat mensen in een schuldenspiraal belanden. Op Vlaams niveau investeren we zo onder meer in het ter beschikking stellen van correcte informatie voor jongeren en volwassenen via de websites www.allesovercenten.be en www.eerstehulpbijschulden.be. Lokaal en regionaal geven de samenwerkingsverbanden “Budget in Zicht” vorm aan tal van preventie en vormingsacties via workshops, een buddywerking, een inleefhuis en budgetbeurs, …”


Problemen met dagelijkse uitgaven, kredietschulden en schulden bij overheidsdiensten
In 2015 kregen 60.219 gezinnen een aangepaste vorm van ondersteuning om hun schulden en budgetteringsproblemen aan te pakken. Heel wat van die huishoudens ondervonden problemen om hun dagelijkse uitgaven (tijdig) te betalen. 59,82% van de gezinnen kreeg bijvoorbeeld te maken met energieschulden en/of schulden uit nutsvoorzieningen, 51,42% had gezondheidszorgschulden, 43,80% had telecomschulden en 32,17% had huurschulden. Vooral de stijging van schulden voor nutsvoorzieningen en gezondheidszorg met respectievelijk bijna 8 % en 10 % ten opzichte van 2013 is opvallend. Anderzijds kampten diverse gezinnen met achterstallige kredietschulden zoals leningen op afbetaling (32,56%), kredietopeningen (26,49%), aankopen op afbetaling (15,89%) en hypothecaire kredieten (6,33%). Ook schulden bij diverse overheidsdiensten kwamen vaak voor, denk hierbij aan fiscale schulden (43,67%), OCMW-schulden (31,27%) en schulden t.a.v. de sociale zekerheid (16,67%).

Overbestedings-, overlevings- en aanpassingsschulden
Volgens de analyse van de gegevens zijn er diverse oorzaken waardoor gezinnen in moeilijkheden geraken. Zo blijkt dat bijna drie kwart (72,74%) van de gezinnen met “overbestedingsschulden” kampte. Veelal zijn die ingegeven door een gebrek aan administratieve vaardigheden of een levenswijze niet in overeenstemming met de inkomsten. 54,13% van de gezinnen kampte met “overlevingsschulden”. Dat zijn schulden die mensen maken om te “overleven” en waarbij hun inkomen niet toereikend is om de noodzakelijke uitgaven te kunnen betalen. Tenslotte waren ook “aanpassingsschulden” een belangrijke schuldoorzaak. Dat zijn schulden als gevolg van ziekte (van zichzelf, de partner of een persoon ten laste), van (echt)scheiding en van jobverlies (van zichzelf of van de partner). Het gaat om meer dan de helft (52,45%) van de gezinnen.
Opvallend is dat een aanzienlijk deel van deze schuldoorzaken meer voorkwamen dan in 2013. Zo namen overbestedingsschulden en aanpassingsschulden in 2015 toe van respectievelijk 68,54% tot 72,74% en van 49,89% tot 52,45%.

Kwetsbare doelgroepen
Een aantal specifieke groepen waren nog steeds sterk vertegenwoordigd in de schuldhulpverlening. Onder andere de alleenwonenden (47,42%), de eenoudergezinnen (15,25%) en de huurders (81,66%) zijn kwetsbaar. Meer dan één op twee ondersteunde personen (52,27%) beschikte hoogstens over een diploma secundair onderwijs; ongeveer twee derde (64,47%) werkte niet en had bijgevolg geen inkomen uit arbeid. Meer dan 40% van de cliënten ondervond problemen met de geschreven Nederlandse taal. Verder stellen we vast dat bijna één derde (33,79%) van de geregistreerde kinderen in de leeftijdsklasse 0-6 jaar valt. Dat is een verontrustend cijfer, temeer omdat dit nog toegenomen in vergelijking met 2013 (30,12%). Om de kinderarmoede te bestrijden, is het daarom belangrijk dat deze gezinnen ondersteund worden.

Verschillende vormen van hulpverlening

  • Gezinnen en personen met financiële problemen kunnen ondersteuning krijgen bij het beheer van hun budget en/of bij de afbetaling van hun schulden. Dat gebeurt onder de vorm van budgetbegeleiding, budgetbeheer, schuldbemiddeling of collectieve schuldenregeling. Daarvoor kunnen ze terecht bij één van de 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen (OCMW’s, OCMW-verenigingen en CAW’s).
  • Begeleiding van gezinnen in budget- en schuldhulpverlening is complex en intens. Opvallend is dat in 2015 meer dan de helft (52,85%) van de gezinnen een combinatie van verschillende hulpverleningsvormen aangeboden kreeg.
  • 51.889 gezinnen ontvingen ondersteuning bij het beheer van hun budget, al dan niet met schuldbemiddeling gecombineerd. Ofwel kregen ze budgetbegeleiding (dan beheren ze hun budget zelf en krijgen ze steun en advies van een maatschappelijk werker), ofwel budgetbeheer (dan neemt de maatschappelijk werker het beheer van de inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk over).
  • Naast dergelijke ondersteuning kregen 34.370 gezinnen schuldbemiddeling, al dan niet gecombineerd met budgethulpverlening. Dan onderzoekt de instelling voor schuldbemiddeling de schulden, werkt ze een afbetaalplan uit met de schuldeisers en volgt ze dat ook op.
  • 11.342 gezinnen waren verwikkeld in een procedure collectieve schuldenregeling. Dat is een gerechtelijke procedure voor gezinnen met een overmatige schuldenlast die de gevolgen daarvan niet meer de baas kunnen. Terwijl een schuldbemiddelaar hun schuldenberg aanpakte, bood de instelling voor schuldbemiddeling hen bijkomend budgetbegeleiding, budgetbeheer en/of schuldbemiddeling aan.
  • Binnen een procedure collectieve schuldenregeling kwam een gecombineerde hulpverlening nog sterker toch uiting (92,14%).


Integraal onderzoeksrapport
Het rapport “Cijfer- en profielgegevens van de Vlaamse huishoudens in  budget- en/of schuldhulpverlening anno 2015” kan je hier (pdf, 3.39 MB) downloaden.

Meer info?
Hans Ledegen, onderzoeker Vlaams Centrum Schuldenlast, hans.ledegen@vlaamscentrumschuldenlast.be