Home > Onderzoek en registratie > Andere onderzoeken
Klein lettertype instellen Normaal lettertype instellen Groot lettertype instellen
 

Andere onderzoeken

Eigen ander onderzoek

► Op vraag van de Vlaamse Overheid peilde het Vlaams Centrum Schuldenlast in de periode najaar 2016 - voorjaar 2017 naar personen en gezinnen die dienen te wachten op budget- en/of schuldhulpverlening bij de erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen.  De resultaten hiervan vind je in het rapport met als titel “Rapport bevraging van wachtlijsten en wachttijden in budget- en schuldhulpverlening”. Hierin komen vervolgens de probleemstelling, het onderzoekscenario, de gehanteerde methodologie, de voornaamste resultaten en verdere discussiepunten aan bod. klik hierna voor het rapport over wachtlijsten en -tijden in de budget- en schuldhulphulpverlening  (pdf, 805 KB). Voor inhoudelijke vragen hierbij, kan je mailen naar


Recente onderzoeken

► EFIN is een organisatie die op Europees niveau een netwerk onderhoudt met zo veel als mogelijk stakeholders betrokken bij het thema 'financiële inclusie'. In dat kader verrichten ze ook onderzoek over thema's als schuldoverlast maar bv. ook over sociale kredieten voor personen die op de reguliere markt niet in aanmerking komen voor een krediet. Recent publiceerden ze de volgende 3 'working papers': Indicators to monitor over-indebtedness -- Early detection andFriendly management of Financial difficulties  -- Unfair lending practices and toxic products

► Will Tiemeijer van de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid onderzocht de schuldenproblematiek vanuit een gedragswetenschappelijk perspectief. In het rapport dat hij hierover publiceerde in 2016 staat de vraag centraal welke rol niet-cognitieve mentale kenmerken en vermogens hierbij spelen. De conclusie is dat de overheid te hoge verwachtingen heeft van de financiële zelfredzaamheid van burgers. Voor veel mensen zijn de regels te ingewikkeld, en bovendien wordt te weinig rekening gehouden met de psychologie van mensen. Die gedragen zich lang niet altijd zoals beleidsmakers veronderstellen. Het onderzoek gaat in op de vraag in hoeverre problematische schulden ook echt de ‘eigen schuld’ van mensen zijn en mondt uit in drie beleidsaanbevelingen die beter aansluiten op het werkelijke keuzegedrag van burgers. Klik hierna om het integrale onderzoeksrapport "Eigen Schuld? Een gedragswetenschappelijk perspectief op problematische schulden (pdf, 2.63 MB)" te downloaden.

► Tamara Madern, o.a. werkzaam bij het NIBUD (Nederland), schreef enige tijd geleden haar proefschrift "Op weg naar een schuldenvrij leven". Aan dit proefschrift is een lang en intensief onderzoek naar de dagelijkse praktijk van de schuldhulpverlening, in combinatie met een literatuurstudie uit diverse domeinen, voorafgegaan. Aansluitend publiceerde ze nu een "Handreiking: Bevorderen van gezond financieel gedrag (pdf, 923 KB)". Het bevat meer praktische tips om tot een succesvolle schuldhulpverlening te komen. Eén van de belangrijkste aanbevelingen van Tamara richting ons werkveld is: 'formuleer  kleine haalbare tussendoelstellingen op weg naar het grote doel van financiële zelfredzaamheid. Het gevoel van succes versterkt de motivatie om door te zetten, elke succesvolle stap is een stap vooruit om dat grote doel te bereiken.’

► Nadja Jungmann, Pauline Calkoen, Julia den Hartogh, Vivian den Hartogh & Peter Wesdorp werkzaam bij de Hoge School Utrecht (Nederland) schreven de "Preventiebundel Acht werkwijzers voor effectieve schuldpreventie (pdf, 1.34 MB)". De werkwijzers zijn een weergave van relevante kennis die tot nu toe vooral in de hoofden van de uitvoerend professionals zat (en die vaak nog naast elkaar werkten). De  werkwijzers zijn geen complete handreikingen die de lezer van A tot Z bij de hand nemen om een interventie te ontwerpen. Wel bevatten ze de inzichten, tips en trucs die professionals kunnen gebruiken bij de ontwikkeling van hun eigen interventies.

► Het Observatorium voor Krediet en Schuldoverlast onderzocht in 2015 de profielen van advocaten en instellingen erkend voor schuldbemiddeling die aan schuldbemiddeling doen alsook de profielen van personen die een beroep doen op een instelling erkend voor schuldbemiddeling. Ze bekijken hierbij telkens of er inzake ook bepaalde regionale verschillen zijn. Download hier het rapport "Advocaten die in schulden bemiddelen en erkende instellingen voor schuldbemiddeling in België: profielen en regionale specificiteiten (pdf, 140 KB)" en het rapport "Personen die een beroep doen op een erkende instelling voor schuldbemiddeling in België: profielen en regionale specificiteiten (pdf, 201 KB)".

► COFACE (the Confederation of Family Organisations in the European Union) is een organisatie bestaande uit allerhande verenigingen uit de verschillende lidstaten van de Europese Unie die werken rond het thema 'familie en gezin" (zoals bv. de Gezinsbond in Vlaanderen). Een van de meer specifieke thema's waarrond ze werken, gaat over "financiële inclusie". In dat kader publiceerden zij een "Compendium on financial inclusion" met 'good practices' die ook verband houden met  de preventie van schuldoverlast bij gezinnen (bv. door hen tools aan te reiken om een budgetplan op te maken, hen te informeren waar ze terecht kunnen voor hulp enz.). Dit compendium kan je in het Engels, Frans of Spaans op de website van COFACE downloaden.

► Elk jaar publiceert de Nationale Bank van België haar jaarverslag over de cijfers en registraties in de Centrale voor Kredieten aan Particulieren. Hierin staan gegevens over bepaalde consumentenkredieten, en hypothecaire kredieten, en de eventuele wanbetaling verbonden met deze kredieten. In deze gegevensbank vindt men ook cijfers terug met betrekking tot de collectieve schuldenregeling. Via hun website kan je de gegevens ook per provincie en zelfs op postcode raadplegen.

► Het onderzoek "Jongvolwassenen en geld" spits zich toe op volgende 3 onderzoeksvragen: a) Wat is de financiële opvoeding die jongvolwassenen genoten hebben en wat is de rol van zakgeld binnen deze financiële opvoeding? b) Wat zijn de financiële vaardigheden en financiële problemen van jongvolwassenen tussen 18 en 27 jaar? c) Is er een verband tussen financiële opvoeding en financiële vaardigheden? Download hier de synthese van het onderzoek "Jongvolwassenen en geld (pdf, 408 KB)" opgemaakt door dhr. Jan Velghe.

► Wikifin (FSMA) deed in 2015 een nationale meting van de financiële geletterdheid van Belgen. In tegenstelling tot veel ander onderzoek ligt de focus van dit onderzoek meer op financieel gedrag (Hoe ga ik om met geldzaken?) en attitudes (Hoe sta ik tegenover geldzaken?) dan louter op financiële kennis (Wat weet ik over geldzaken?). Een beter inzicht in deze drie onderdelen van financiële geletterdheid kan ervoor zorgen dat consumenten meer verantwoorde financiële beslissingen nemen. Download hier een samenvatting van de resultaten van het onderzoek “Financieel gedrag en attitudes in België (2015) (pdf, 275 KB)”. Dit onderzoek werd niet alleen in België gevoerd maar ook in andere landen in samenwerking met de OESO. Klik hierna voor het internationaal vergelijkend onderzoek rond financiële geletterdheid: "Financieel gedrag en attitudes in de OESO (pdf, 5.32 MB)" (in het Engels).

► Financiële educatie van jongeren is één van de thema’s waarop het Vlaams Centrum Schuldenlast (VCS) in het kader van zijn schuldpreventieopdracht sterk wil inzetten. Een belangrijk onderdeel van deze financiële educatie is het verhogen van de reclamewijsheid van jongeren opdat zij goed leren omgaan met reclames en opgroeien tot goed geïnformeerde, kritische consumenten die bewuste keuzes maken. In het kader van deze doelstelling werkt het VCS als stakeholder mee aan het vierjarig interdisciplinair onderzoeksproject “AdLit” (Advertising Literacy) rond reclamewijsheid bij kinderen en jongeren. Adlit heeft net een eerste onderzoeksrapport rond het bezit en gebruik van media bij de Vlaamse jeugd vrijgegeven.

  • Het eerste, algemene deel (pdf, 1.62 MB) behandelt het mediabezit en -gebruik van kinderen en jongeren anno 2014, om zo een beeld te schetsen van deze jonge mediaconsumenten.
  • In het tweede deel (pdf, 1.09 MB) wordt vervolgens dieper ingegaan op de rol van de socio-economische status (SES) in het mediabezit en -gebruik van minderjarigen.

► Een groeiende groep jongvolwassenen wordt geconfronteerd met financiële moeilijkheden. De manier waarop jongvolwassenen met geld omgaan, hun bestedingspatronen, kennis en vaardigheden om passende economische beslissingen te nemen heeft echter zijn wortels in de voorgaande levensfase(n). Hierover is echter slechts weinig geweten. Een onderzoeksproject van CEBUD heeft geprobeerd deze kennis te vergaren. Enerzijds beoogt het om aan de hand van een grootschalig survey financieel risicovolle gedragingen van adolescenten in kaart te brengen en anderzijds om, aan de hand van gesprekken met jongeren zelf, zicht te krijgen op wat zij zelf wenselijk achten op het vlak van financiële opvoeding, educatie en preventie. Voor meer info:


Archief van onderzoeken

Onderzoeksrapport (samenvatting) van Hiva naar schuldbemiddeling door OCMW en CAW: "Hulp op krediet. Schuldbemiddeling in de Vlaamse OCMW's en CAW's (pdf, 81 KB)"

Onderzoeksrapport van de Katholieke Hogeschool Kempen, in opdracht van de Vlaamse regering (Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin) naar de werking van de erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen (OCMW's, CAW's en/of samenwerkingsverbanden): "Onderzoek naar de werking en de organisatie van erkende instellingen voor schuldbemiddeling met het oog op een mogelijke subsidiëring en stimulering van kwaliteit (pdf, 2.67 MB)"

Onderzoeksrapport van de Nationale Bank over de gegevens die in de Kredietcentrale voor Particulieren zijn opgenomen, voor wat betreft het jaar 2012: "Jaarverslag 2012 van de kredietcentrale (pdf, 1.78 MB)", het jaar 2013: "Jaarverslag 2013 van de kredietcentrale (pdf, 1.86 MB)" en het jaar 2014: "Jaarverslag 2014 van de kredietcentrale (pdf, 1.42 MB)"

►  Analyse van het onderzoeksrapport van de Nationale Bank door het Observatoire du Crédit en de l'Endettement, voor wat betreft het jaar 2012: "Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? (pdf, 686 KB)" en voor het jaar 2013: "Evolutie van de gegevens 2013 van de Centrale voor Kredieten: een licht herstel van het consumentenkrediet, maar steeds meer wanbetalingen (pdf, 215 KB)"

Analyse van het onderzoeksrapport van de Nationale Bank door het Observatoire du Crédit en de l'Endettement, met focus op eventuele geografische verschillen in België op het vlak van (over)kreditering en schuldoverlast: "Krediet en problematische schuldenlast; welke geografische verschillen? (pdf, 2.72 MB)"

Verschillende rapporten, dewelke gepresenteerd werden 05/12/2013 op een studiedag van het Observatorium voor Krediet en Schuldenlast, over “profielen” van mensen in schuldbemiddeling, mensen met een achterstand op hun krediet enzomeer:

o De sociaaldemografische kenmerken van personen die geregistreerd zijn in de Centrale voor kredieten aan particulieren (pdf, 74 KB) (klik hierna voor de powerpoint-presentatie (ppt, 1.49 MB)) (Nationale Bank van België)

o Huishoudens in schuldbemiddeling: profielen en regionale verschillen (pdf, 234 KB) (Vlaams Centrum Schuldenlast)

o Huishoudens die een beroep doen op een advocaat-schuldbemiddelaar: wat zijn hun kenmerken? (pdf, 228 KB) (Observatorium Krediet en Schuldenlast)

o Huishoudens in financiële moeilijkheden: welke sociaaleconomische profielen? (pdf, 460 KB) (Observatorium van Krediet en Schuldenlast)

o Het gedrag van de kredietnemers die geregistreerd zijn in de Centrale voor kredieten aan particulieren (pdf, 78 KB)( Nationale Bank van België)

o Financiële cultuur, kijk op krediet en ondernomen stappen alvorens een lening af te sluiten: wat zijn de kenmerken van huishoudens met overmatige schuldenlast? (pdf, 1.32 MB) (Observatorium Krediet en Schuldenlast)

o Personen in financiële moeilijkheden, welke houding tegenover krediet en lenen? (pdf, 308 KB) (Observatorium Krediet en Schuldenlast)

o Overmatige schuldenlast en gedrag van de compulsieve koper: verband(en)? (pdf, 97 KB) (Vrije Universiteit Brussel)

Bericht van het van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleek (UA) over problematische schulden en bestaansonzekerheid: "Over problematische schulden en bestaansonzekerheid (pdf, 137 KB)"

Rapport van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleek (UA) over problematische schulden in België, in opdracht van de FOD Sociale Zekerheid, met focus op profielen en risicofactoren inzake en de Working Paper van de FOD Sociale Zekerheid dat hierop gebaseerd is: "Problematische schulden in België - op zoek naar het profiel van de bevolking met (problematische) schuldsituaties en indicatoren hiervan op basis van SILC 2004 (pdf, 446 KB)" &"Problematische schulden in België - indicatoren op basis SILC 2004 en profiel van de bevolking in (problematische) schuldsituaties (pdf, 1.51 MB)"

Literatuurstudie van het CEBUD over jongeren en financieel risicogedrag: "Jong zijn kost geld: een literatuurstudie naar financieel risicogedrag bij jongeren (pdf, 1.12 MB)"

►  Kwalitatief onderzoek van het IVO (Nl.) over de schuldenproblematiek bij kwetsbare jongeren: "Schuldenproblematiek bij kwetsbare jongeren - Een kwalitatief onderzoek naar kwetsbare jongeren met schulden in Rotterdam (pdf, 549 KB)"

Vlaamse armoedemonitor, waarin verschillende armoede-indicatoren worden samen gebracht die gebruikt worden in Europese, federale of andere Vlaamse monitorrapporten: "Vlaamse armoedemonitor 2013 (pdf, 1.52 MB)"

Rapport van VREG met statistieken over de sociale openbare dienstverplichtingen (o.a. over belevering via de netbeheerder, budgetmeters enz.): "Statistieken 2011 met betrekking tot huishoudelijke afnemers in het kader van sociale openbare dienstverplichtingen (pdf, 1.82 MB)" en "Statistieken 2012 met betrekking tot huishoudelijke afnemers in het kader van sociale openbare dienstverplichtingen (pdf, 2.05 MB)"

Onderzoeksrapport van de Europese Commissie naar schuldoverlast, op basis van Europese profielgegevens: "Over-indebtness - New evidence form the EU-SILC special module (pdf, 696 KB)"

Vergelijkend onderzoek naar de schuldhulpverlening in een aantal EU-lidstaten door Eurofound, de Europese Stichting tot Verbetering van de Levens- en Arbeidsomstandigheden:

o Download hier het integrale Engelstalige rapport “Household debt advisory services in the European Union (2012) (pdf, 265 KB)

o Download hier het Engelstalige werkdocument “Managing household debts: Social service provision in the EU (2010) (pdf, 170 KB)

o Download hier de Nederlandstalige samenvatting “Schuldsaneringsdiensten voor huishoudens in de Europese Unie. Samenvatting (pdf, 49 KB)

Rapport van de Europe Commissie over het definiëren op Europees niveau van het begrip "schuldoverlast": "Towards a common operational European definition of over-indebtness (pdf, 679 KB)"